Ψυχολογία

Οι σωματόμορφες διαταραχές είναι ιδιαίτερα κοινές

src silverwoodhypno

Οι σωματόμορφες διαταραχές είναι ψυχικές διαταραχές που παρουσιάζονται με τη μορφή σωματικών διαταραχών. Το βασικό τους χαρακτηριστικό είναι η παρουσία σωματικών συμπτωμάτων που προτείνουν κάποια γενική ιατρική κατάσταση και που δεν μπορούν όμως να εξηγηθούν πλήρως από κάποια γενική ιατρική κατάσταση, από αποτελέσματα δράσης κάποιας ουσίας ή από κάποια άλλη ψυχική διαταραχή (π.χ. Διαταραχή Πανικού). Σε αντίθεση με τις Ακατανόητα Προσποιητές Διαταραχές και την Υπόκριση, τα σωματικά συμτώματα δεν είναι σκόπιμα.

Οι Σωματόμορφες Διαταραχές είναι παθήσεις που κάθε κλινικός θα πρέπει να το έχει στο νου του, καθώς τα άτομα με τις διαταραχές αυτές γυρνούν από γιατρό σε γιατρό αναζητώντας βοήθεια για αρρώστιες για τις οποίες δεν μπορεί να βρεθεί οργανική βάση. Αν και επανειλλημένα τους ανακοινώνεται ότι δεν έχουν τίποτα, οι ασθενείς αυτοί παραμένουν πεπειμένοι ότι τα σωματικά τους συμπτώματα και ο πόνος είναι πραγματικά. Εκεί όμως βρίσκεται και το λεπτό σημείο γιατί οι ασθενείς ουσιαστικά έχουν δίκιο. Τα συμτωματά τους είναι πραγματικά - τόσο πραγματικά όσο και να είχαν συγκεκριμένες οργανικές παθήσεις. Δεν υπάρχει λόγος να τους λέμε κατά φαντασίαν ασθενείς - όρος υποτιμητικός και επιτιμητικός - αφού πραγματικά πονούν και παρουσιάζουν ή νιώθουν διάφορα άλλα σωματικά συμπτώματα χωρίς τη θελησή τους.

Τα συμπτώματα που παρουσιάζουν αυτά τα άτομα είναι :

1. συμτώματα πόνου που έχουν διαφορετικές εντοπίσεις (π.χ. κεφαλή, κοιλία, ράχη, αρθρώσεις, άκρα, στήθος, ορθό, κατά τη διάρκεια της εμμηνορρυσίας, κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής ή κατά της ούρησης)
 
2. γαστρεντερικά συμπτώματα (π.χ. ναυτία, φουσκώματα, έμετος εκτός απ'αυτόν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, διάρροια ή δυσανεξία σε αρκετές και διαφορετικές τροφές)

3. σεξουαλικά συμτώματα (π.χ.σεξουαλική αδιαφορία, δυσλειτουργία στη στύση ή στην εκσπερμάτιση, ακανόνιστος καταμήνιος κύκλος, υπερβολική αιμορραγία κατά την εμμηνορρυσία, έμετος σ'όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης)

4. ψευδονευρολογικό συμτωμα (π.χ. έκπτωση στον συντονισμό των κινήσεων η στην ισορροπία, παράλυση ή τοπική αδυναμία, δυσκολία στην κατάποση ή κόμπος στον λαιμό, αφωνία, επίσχεση ούρων, ψευδαισθήσεις, απώλεια της αίσθησης της αφής ή του πόνου, διπλωπία, τύφλωση, κώφωση, σπασμοί, αμνησία ή αππώλαεια συνείδησης εκτός από λιποθυμία)
 
Η θεραπεία των Σωματόμορφων Διαταραχών είναι αρκετά δύσκολη.

Οί ασθενείς συνήθως αρνούνται την πιθανότητα ότι τα προβλήματα τους είναι ψυχολογικά κι αν το δεχθούν πολλές φορές εύκολα ξαναγυρίζουν στην αμφιβολία και στις επισκέψεις σε διάφορους γιατρούς. Βασικό λοιπόν στοιχείο της θεραπευτικής αντιμετώπισης των διαταραχών αυτών είναι η δημιουργία μιας καλής και σταθερής σχέσης με τον ασθενή, από τον οποίο ζητείται να μην επισκεφθεί άλλους γιατρούς πριν συμβουλευθεί τον ψυχίατρο. Αυτό σε συνδυασμό με καλή σχέση εργασίας με τους άλλους γιατρούς θα βοηθήσει τον ασθενή να αντιμετωπίσει τελικά το γεγονός ότι τα προβλήματα του δεν έχουν οργανική βάση. Εφόσον κατορθωθεί έτσι να σταματήσει ο φαύλος κύκλος της αναζήτησης οργανικών αιτιών και ο φόβος που τη συνοδεύει, ο θεραπευτής μπορεί να προσπαθήσει περαιτέρω προσεγγίσεις: ψυχαναλυτικές για τη διερεύνηση συγκρούσεων (π.χ. στη Διαταραχή Μετατροπής), αν και δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι πιο αποτελεσματικές από την απλή υποστηρικτική προσέγγιση, βιοανάδραση και συμπεριφορικές τεχνικές για εκμάθηση χαλάρωσης και έλεγχο του πόνου και του άγχους (π.χ. στη Διαταραχή Πόνου), γνωστικές τεχνικές (π.χ. στην Υποχονδρίαση) για τη διόρθωση παρερμηνειών των συμπτωμάτων.

Σημειώνουμε, ότι η Σωματοδυσμορφική Διαταραχή και η Υποχονδρίαση μπορεί ν' απαντήσουν μερικές φορές σε εκλεκτικούς αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης, όπως π.χ. η φλουοξετίνη. Γενικά, πάντως, τα αντικαταθλιπτικά θα χορηγηθούν για τη θεραπεία συνυπάρχουσας κατάθλιψης. (Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσουν και στη Διαταραχή Πόνου). Πάντως, κύριος χειρισμός παραμένει το να πεισθεί ο ασθενής για την ψυχολογική φύση των προβλημάτων του, να σταματήσει τις επισκέψεις σε γιατρούς, να τολμήσει ν' αντέξει τα συμπτώματα - που, όπως του τονίζουμε, αυτά καθ' αυτά είναι ακίνδυνα - και να δεχθεί να εγκαταλείψει το δευτερογενές κέρδος, όπου υπάρχει, δηλαδή την προσοχή και τη φροντίδα του περιβάλλοντος, καθώς το πληρώνει με το άγχος και τον φόβο που συνεπάγεται ο ρόλος του αρρώστου.

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ